Er is een moment op de Valbona-pas dat bij de meeste wandelaars blijft hangen: je hebt drie uur geklommen door dennenbos en boven de boomgrens gelopen over losse stenen, en dan opent het landschap zich. Rondom je een cirkel van kale rotspieken die aan Noorwegen doen denken, onder je de boomloze, bijna maanvormige pas, en ergens in de verte, nauwelijks zichtbaar, een rooksliert uit een afgelegen herdershut. Op dat moment begrijp je waarom deze bergen Accursed Mountains heten — Bjeshkët e Nemuna, "de vervloekte bergen" — niet omdat ze gevaarlijk zijn, maar omdat ze hun bewoners dwingen tot een hardheid die elders in Europa zelden meer nodig is.

Waar zijn we?

De Albanese Alpen — lokaal bekend als Bjeshkët e Nemuna of Alpet Shqiptare — zijn een bergketen die zich uitstrekt over Noord-Albanië, het oosten van Montenegro en het westen van Kosovo. Het is een ruw, alpineachtig landschap van scherpe kalksteenpieken (de hoogste top is Jezercë, 2.694 m), diepe dalen, ijskoude beken, dennenbossen en geïsoleerde dorpen die eeuwenlang zelfvoorzienend waren omdat er gewoonweg geen wegen naartoe liepen.

Binnen dit gebied liggen twee nationale parken die onderling zijn verbonden via de wandelroute:

De route van Tirana naar Valbona

De reis naar Valbona is een hele onderneming op zich — en voor velen een van de mooiste dagen van hun Albaniëreis. De klassieke route is als volgt:

Stap 1: Tirana → Shkodër (2 uur)

De eerste etappe is simpel. Een bus of furgon rijdt je van Tirana in twee uur naar Shkodër, de poort naar het noorden. Voor de meeste reizigers is dit de avond ervoor, zodat ze de volgende dag vroeg kunnen beginnen.

Stap 2: Shkodër → Koman (1,5 uur)

Om 6:30 's ochtends vertrekt er een minibus vanuit de meeste Shkodër-hostels (of vanaf een centraal verzamelpunt) naar het stuwmeer van Koman. De rit voert langs steile bergwanden en soms over onverharde wegen. De minibus moet ruim op tijd rijden omdat er slechts één afvaart per dag is die voor hikers werkt.

Stap 3: Komani-ferry (2,5 uur)

Om 9:00 's ochtends vertrekt de Komani Lake Ferry — een oude autoveerboot, soms een iets luxer toeristenschip — voor de tocht van Komani naar Fierzë. De rit duurt ongeveer 2,5 uur en is op zich al een hoogtepunt. Het Komani-meer is een 34 km lang stuwmeer in een fjordachtige vallei met meer dan 1.500 meter hoge bergwanden aan beide kanten. Geen wegen, bijna geen huizen — af en toe een eenzaam dorp op een schuine helling, een visser die in een houten boot met één motor de veerboot uitzwaait. Sommige reizigers noemen deze ferry de mooiste boottocht van Europa. Dat is niet zonder grond.

Let op: de ferry vaart alleen van april tot oktober. Buiten die periode is Valbona vrijwel onbereikbaar via deze route.

Stap 4: Fierzë → Valbona (1,5 uur)

Aan de andere kant van de ferry wachten minibusjes die je via het bergachtige Tropojë-district in anderhalf uur naar Valbona brengen. Je komt aan in de vroege middag, net op tijd voor een laat diner en de eerste wandelroutes rond het dorp.

Valbona — het oostelijke uitgangspunt

Valbona is eigenlijk geen dorp — het is een cluster van verspreide guesthouses en boerderijen in een groene vallei, omringd door hoge kalksteenmuren. Het ligt op ongeveer 1.000 meter hoogte, aan de Valbona-rivier, een helder blauwe bergstroom die 's zomers droog lijkt te vallen maar 's winters gezwollen raakt van smeltwater. De stilte in Valbona, vooral 's avonds, is verbluffend na een dag reizen door de drukte van Tirana.

Aanbevolen guesthouses: Rilindja (de pionier van het gebied, gerund door de Amerikaans-Albanese familie Vuksanaj; uitstekende keuken), Quku i Valbonës, en diverse kleinere familiepensions. Reken op 25-45 euro per nacht met ontbijt, en vaak ook avondeten in dezelfde prijs.

De wandeltocht naar Theth

Dit is waarom de meeste mensen komen. De wandeling van Valbona naar Theth (of andersom; oost naar west is iets gemakkelijker vanwege het hoogteprofiel) is 17 km lang en gemarkeerd met rode-witte verfstrepen op de stenen.

Profiel

Hoe zwaar is het?

De wandeling wordt doorgaans als gematigd geclassificeerd. Dat betekent: geen technisch klimwerk, wel lange dagen met zware klimmen en dalingen. Je hoeft geen geoefende alpinist te zijn, maar een redelijke basisfitheid en goede wandelschoenen zijn essentieel. De onderste delen zijn schaduwrijk; het middelste stuk rond de pas is onbeschut. Neem minstens 2 liter water per persoon mee en zonbescherming.

Gids: ja of nee?

Het pad is duidelijk gemarkeerd en in het hoogseizoen (juli, augustus) loop je nooit alleen — er is voortdurend verkeer van andere wandelaars in beide richtingen. Een gids is dus niet strikt noodzakelijk. Velen vinden het echter wel prettig om met een lokale gids te lopen: het voegt context toe over de geschiedenis, het leven van de herders, de bergnamen en de flora. Prijs: 30-60 euro per groep. Je guesthouse kan je er een aanbevelen.

Veiligheidsmarge: in slechte weersomstandigheden, met mist of onweer, wordt de pas zeer onaangenaam en kan de markering lastig te volgen zijn. Check altijd het weerbericht voordat je vertrekt. Bij twijfel: wacht een dag.

Bagagetransport

Een praktische innovatie van de afgelopen jaren: je kunt je grote bagage per auto laten doorsturen. Je guesthouse in Valbona stuurt je koffer via de lange kustroute (langs Koman terug en dan via Shkodër naar Theth, of rechtstreeks over de onverharde bergweg tussen de twee valleien) tegen een vergoeding van 15-25 euro. Je loopt zelf alleen met een dagrugzak. Dit is verreweg de populairste optie en maakt de wandeling voor meer mensen toegankelijk.

Theth — het westelijke uitgangspunt

Theth ligt in een nog afgelegener en spectaculairder dal dan Valbona — dicht tegen de Montenegrijnse grens, met kalksteenwanden aan drie kanten. Het dorp zelf heeft een handvol historische gebouwen waar je echt een gevoel krijgt voor hoe deze berggemeenschappen eeuwenlang leefden:

Theth → Shkodër (3-4 uur)

Vanuit Theth gaat een onverharde bergweg terug naar Shkodër via een spectaculaire pas. Minibusjes rijden dagelijks — vroeg reserveren bij je guesthouse is verstandig. De rit duurt 3-4 uur en is zelf een kleine avontuur: steile haarspeldbochten, diepe kliffen, adembenemende uitzichten. Sinds 2022 zijn grote delen van de weg geasfalteerd, wat de rit aanzienlijk makkelijker heeft gemaakt.

Twee of drie dagen? Kies zorgvuldig

De minimale duur voor deze trip is drie dagen, twee nachten:

Een vierde nacht in Valbona of Theth is sterk aan te raden als je er de tijd voor hebt — beide dalen hebben genoeg kortere wandelingen om een extra dag te vullen, en de reis is zo intens dat één rustdag ertussen het geheel veel aangenamer maakt.

"Wie geen besa heeft, kan hier niet overleven. De bergen zijn te moeilijk zonder vertrouwen." Oud Noord-Albanees gezegde

Praktisch

Bronnen