Elke cultuur met een rijke yoghurttraditie heeft haar eigen versie van een zure, verfrissende yoghurtdrank. Turken hebben ayran, Iraniërs doogh, Indiase koks chaas, Bulgaren airyan. Albanezen hebben dhallë. De verschillen zijn subtiel — meestal gaat het om de verhouding tussen yoghurt en water, de hoeveelheid zout, en of er al dan niet kruiden door gaan. Maar in elk land voelt het lokaal en onvervangbaar. In Albanië is dhallë het antwoord op de vraag "wat drink ik bij deze hete middag en dit byrek?"

De formule

Het recept, als je het zo mag noemen, is belachelijk eenvoudig:

  1. Neem volle, verse yoghurt. Niet de magere, zeker niet de gezoete. Griekse-stijl of traditionele schapenyoghurt is ideaal.
  2. Voeg water toe, ongeveer even veel als yoghurt. Meer water maakt lichter, minder water maakt dikker.
  3. Een flinke snuf zout. Niet te weinig — het zout is wat het van "yoghurt met water" naar "dhallë" transformeert.
  4. Goed roeren of schudden tot een uniform mengsel. Sommigen gebruiken een staafmixer voor een schuimiger versie.
  5. Serveer ijskoud, eventueel met een blaadje verse munt of een snufje peper.

Dat is alles. Geen bijzondere techniek, geen uren wachten. In elke Albanese keuken wordt dit in twee minuten gemaakt, meestal in een grote kan die de hele familie kan bedienen.

Wanneer wordt het gedronken?

Dhallë is geen gelegenheidsdrank — je drinkt het niet bij een speciale viering, je drinkt het als een normaal glas water. Maar er zijn klassieke combinaties waarbij het echt op zijn plek is:

Bij byrek

De klassieker. Bij byrek — vooral de rijkere varianten met kwark of spinazie — is dhallë de perfecte tegenhanger. De zuurheid snijdt door het vet, de kou contrasteert met de warme gebakken tent, en het zout harmonieert met de zoute vullingen. Vraag om een byrek me dhallë in een willekeurige byrektore en je krijgt allebei voor 150 lek.

Bij gegrild vlees

Bij qofte en andere gegrilde gerechten is dhallë hetzelfde doel: de rijkdom van het vlees doorbreken. Balkanmensen drinken zelden cola of andere zoete frisdrank bij gegrild vlees; dhallë of gewoon water zijn de norm.

Op een hete middag

Albanese zomers zijn heet — Tirana en het binnenland halen in juli en augustus gemakkelijk 35°C. Op zulke dagen is een glas koude dhallë verkwikkender dan enig koolzuurhoudend drankje. Het zout helpt bij rehydratie, de yoghurt geeft verzadiging zonder zwaar te liggen, en het is goedkoop en overal beschikbaar.

Als medicijn

Volksgeneeskundig wordt dhallë in Albanië soms gegeven bij lichte spijsverteringsproblemen, verkoudheid, of na een avond met te veel raki. De gezonde bacteriën in de yoghurt en de hydratatie van het water zijn daar vast niet vreemd aan. Oma's wisten dit voordat iemand het woord "probiotica" kende.

Kopen of zelf maken?

In Albanië vind je dhallë in vrijwel elke supermarkt en tabaks/kruidenierswinkel, in plastic flessen of kartonnen pakjes. Merken als Lufra, Erzeni en AgroBlend zijn gangbaar. Prijs: ongeveer 50-100 lek per halve liter.

Maar zelf maken is zó simpel dat het de voorkeur krijgt bij de meeste huishoudens. De yoghurt koop je bij de markt (beter kwaliteit dan supermarkt), water komt uit de kraan, zout heb je altijd in huis. Totale kosten voor een kan van een liter: waarschijnlijk onder de 100 lek.

Varianten

Niet overal ter wereld heet deze drank hetzelfde, en zelfs binnen Albanië bestaan kleine varianten:

Wenning

Een oprechte waarschuwing voor wie dhallë voor de eerste keer probeert: het is niet voor iedereen meteen een hit. Nederlanders die yoghurt kennen als ontbijt, zoet, met muesli en fruit, worden even verrast door de gezoutte, verdunde versie. De eerste slok kan aanvoelen als iets dat niet helemaal klopt. Maar na drie of vier slokken klikt het, en na een week in Albanië herkennen veel reizigers het als een van de kleine alledaagse plezieren die ze gaan missen wanneer ze thuiskomen.

Bronnen